С.Бямбацогт:Төрийн албаны тухай хуульд авлига, албан тушаалын гэмт хэрэгт холбогдвол бүх насаар нь төрд ажиллах эрхийг нь хязгаарладаг
УИХ-ын гишүүн, Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны дарга С.Бямбацогт Сонгуулийн тухай хуулийн талаар дэлгэрэнгүй ярилаа.Түүний ярьсныг бүрэн эхээр нь хүргэж байна.
\"Үндсэн хуулийн цэцийн 2008 оны шийдвэрт ялгүй байх гэдэг нь хүний эрх зөрчиж байна гэдэг дүгнэлт гарсан байдаг. Харин энэ удаагийн авилга, албан тушаалын гэмт хэрэг үйлдсэнтэй холбоотой заалт бол хүний эрхтэй төдийлэн холбогдохгүй. УИХ-ын гишүүнд нэр дэвшихэд тавигдах шаардлага бол МУ-ын ҮХ-д тусгасны дагуу сонгуулийн насны 25-аас дээш настай иргэн байх гэх ганцхан зохицуулалттай. Үүнээс гадна УИХ-ын гишүүнд нэр дэвшигч болон төрийн албан хаагчдад тодорхой шалгуур шаардлага тавигддаг. Тухайлбал, Төрийн албаны тухай хуульд төрийн албан хаагч нь авилга, албан тушаалын гэмт хэрэгт холбогдоод ял шийтгүүлсэн бол насан туршид нь төрд ажиллахыг нь хязгаарладаг. Тиймээс УИХ-ын гишүүдэд мөн адил энэ шаардлагыг тавих ёстой гэсэн саналыг УИХ-ын гишүүн Т.Аюурсайхан нарын гишүүд гаргасан. Энэ саналыг УИХ дээр ярилцаж, олонх нь дэмжсэн учир баталлаа.
МУ-ын ҮХ-д УИХ-ын гишүүд хугацаа хэтэрсэн өр төлбөргүй байх гэсэн заалт байхгүй. Харин энэ шаардлага сонгуулийн хуульд бий. Дээрх авилга, албан тушаалтай холбоотой шийдвэр бол яг л үүнтэй ижил гэж ойлгож болно. 2012, 2016 оны сонгуулиар сонгогчдын нэрсийн жагсаалтыг сонгуульд оролцож байгаа улс төрийн намуудад өгч байсан. Үүнийг иргэд хувийн нууцад хүндэтгэлгүй хандаж байна. Цаашид ямар нэгэн аюул учирвал яах вэ, бидний амгалан тайван байдлыг алдагдуулж байна гэдэг асуудал яригдаж байв. 2018 онд \"Улсын бүртгэлийн багц хууль” батлагдсан. Энэ хуульд иргэний хувийн мэдээлэл нууц байх ёстой гэж заасан. Тэгэхээр дараа дараагийн сонгуулийн үеэр энэ асуудлыг шийдвэрлэсэн гэж хэлж болно” гэсэн юм.
Сонгуулийн ерөнхий хорооны дарга Ч.Содномцэрэн \"Энэ удаагийн УИХ-ын сонгуулийн тухай хууль өмнөх сонгуулийн тухай хуулиас тусгаарлаж гарч байгаагаар нэг онцлог. Өмнө нь бол УИХ-ын, Ерөнхийлөгчийн, орон нутгийн ИТХ-ын тухай гурван сонгуулийг нэг хуулиар зохицуулж байсан. Сая батлагдсан сонгуулийн хуулиар цаг хугацааны зөрчилтэй асуудал, хэрэгжих хугацааны заалтын асуудлыг маш тодорхой сараар нь зааж өгсөн. Жишээлбэл, УИХ-д гишүүн нэр дэвшигчийн үнэмлэх аваад дөрөв хоног хүлээдэг байсан бол нэр дэвшигчийн үнэмлэх авсан өдрөөс сонгуулийн сурталчилгааг эхлэх боломжтойгоор хуульчилсан. Мөн товлон заах, санал авах өдрийг хоёрдугаар сарын нэгнээс өмнө тодорхой болгохыг тус тус зааж, тусгасан юм.
Дараагийн нэг өөрчлөлт бол хандивын хэмжээнд орсон. Өмнөх хуульд хандив 93 сая, хуулийн этгээд 15 сая гэж байсныг иргэн 5 сая, хуулийн этгээд 20 хүртэлх сая төгрөгийн хандив өгөх боломжтой болгосон. Харин цахим бүртгэлтэй холбоотой асуудлыг Харилцаа холбооны зохицуулах хорооны саналаар тодорхой болгосон байгаа. Тухайлбал, нэр дэвшигчийн үнэмлэх авснаас хойш гурав хоногийн дотор ХХЗХороонд бүртгүүлж цахим орчинд сурталчилгаа явуулж болно. Олон нийтийн сүлжээнд бусдыг гүтгэх, доромжлох зэрэг хууль бус сурталчилгааг хийхгүй байхаар зохицуулсан байгаа.
Мөн намууд эвсэж сонгуульд оролцох боломжтой. Эвсэл нь сонгуулийн жилд хүчинтэй байна. Эвсэлд орсон намуудын олонх нь тарсан бол эвслийг тарсанд тооцно гэсэн заалтыг оруулж ирсэн байгаа. Гишүүдийн саналаар авилга, албан тушаалын гэмт хэрэгт холбогдож байсан, шүүхийн тогтоолоор тогтоогдсон хүмүүсийг сонгуульд оролцуулахгүй байх хориглох заалт орлоо. Харин сонгуулийн маргааныг шийдвэрлэх тухайд 10-аад байгууллага хуулиар хүлээсэн үүргийн дагуу зөрчил, маргааныг шийдвэрлэхээр орж байгаа. Санал тооллогын хувьд 2011 онд баталсан \"Сонгуулийн автоматжуулсан системийн тухай хууль”-д заасны дагуу явагдана. Үүнд хяналтын тооллогыг 50 хүртэлх хувь дээр хийхээр оруулж өгсөн байгаа. Маргаан шийдвэрлэх хугацаа дөрвөн жилийн хугацаатай байсан бол сонгуулийн жил дотор болсон. Харин сурталчилгааны хугацааг тойрог томорсонтой холбогдуулан 18 байсныг 22 болгосон байгаа. Олон мандаттай тойргоос 76 гишүүн сонгоно гэсэн тогтолцоо 1992 онд анх УИХ-ыг сонгохдоо хэрэглэж байсан. Энэ тогтолцоогоор явагдахыг сая хуульчилсан. Тойрог мандатын хувьд УИХ өөрөө тогтоол гаргаж хуваарилна. Саналын хуудас нэг л хуудас байх ба саналыг хүчинтэй болон хүчингүйд тооцох тусгай заалт байгаа. УИХ-ын сонгуулийн тухай хуулиар тойрогт мандатын тоотой тэнцүү нэр дэвшигчийн төлөө саналаа өгнө. Илүү болон дутуу тэмдэглэсэн саналын хуудсыг хүчингүйд тооцно. Шилжилт хөдөлгөөнийг хоёрдугаар сарын 1-нээр хязгаарлана. УИХ-ын сонгуульд нэр дэвшиж байгаа төрийн албан хаагчид 1 дүгээр сарын 1-нээс өмнө ажлаа өгөх ёстой. Сонгогчийн боловсролыг дээшлүүлэх чиглэлээр Сонгуулийн ерөнхий хороо, аймаг, сумдын хороод ажиллана. Харин гадаад улсад оршин сууж буй сонгогчдын саналыг энэ удаад авахгүй. Холимог тогтолцоогоор явуулах нөхцөлд авах боломжтой байсан. Бэхэн тэмдэглэгээг хэрэглэхгүй бөгөөд хурууны хээгээр тэмдэглэгээ хийнэ. Өмнөх сонгуулийн хуулиас энэ удаагийн сонгуулийн тухай хуулийн заалтууд илүү тодорхой болж сайжирсан.” гэлээ.
ЭНЭ МЭДЭЭНД ӨГӨХ ТАНЫ ҮНЭЛГЭЭ?
Like
0
Зөв
0
0
Буруу
0
Воов
0
Уйтгартай
0
Дуртай
![\"\"](\"http://www.tur.mn/uploads/posts/2019-12/1577089494_5e00674a3ed8d.jpeg\" "\\"\\"")
