Хөгжлийн банкнаас алга болсон 1.8 их наяд төгрөгтэй холбооотой асуудал дэгдэж, үүнийг даган, “Төрийн өмчийг үнэгүйдүүлж завшсан тэгээдүүд, тэднийг тойрон хамгаалж суудагг “хонгил”-ын гэх шүүгч нартай холбоотой асуудал дэгдээд байна. 

Баримт 1. ХӨТӨЛИЙГ ДЭЭРЭМДСЭН ДЭЭРЭМ

    Аль социализмын үед бүтээн байгуулагдсан Хөтөлийн цемент шохойн үйлдвэрийн танилцуулгыг та бүхэн орж хараарай. “Хөтөлийн “Алтан гадас” одонт “Цемент-Шохой” ХК-ийн түүхийн хуудас 1980-аад оноос эхэлдэг. Хуучнаар ЗХУ-ын зураг төслийн дагуу, тус улсын техник, тоног төхөөрөмжөөр тоноглогдсон нойтон аргын үйлдвэр жилд 500 мянган тонн цемент, 65 мянган тонн шохой, 70 мянган Г/калл дулаан үйлдвэрлэх хүчин чадалтайгаар 1983 онд байгуулагдсан. 2011 оноос эхлэн үндэсний хөрөнгө оруулагч “Бэйзмент” ХХК-ийн санхүүжилтээр дэлхийн шилдэг технологи – хуурай аргаар жилд 1 сая тонн цемент үйлдвэрлэх хүчин чадалтай үйлдвэрийг бүтээн босгож, 2014 онд ашиглалтад оруулан амжилттай ажиллаж байна” гэж бахархалтайгаар бичсэн байгаа. Үнэндээ УИХ-аас “Төрийн өмчийг 2010-2012 онд хувьчлах, өөрчлөн байгуулах үндсэн чиглэл батлах тухай” тогтоол гаргажээ. Өөрчлөх байгуулах аж ахуйн нэгжийн жагсаалтад Хөтөлийн “Цемент шохой” ТӨХК орсон байв. Тус компанийн цемент үйлдвэрлэх технологийг хуурай аргад шилжүүлэх нөхцөлтэйгөөр гадаад, дотоодын хөрөнгө оруулалт татахаар дээрх тогтоолын хавсралтад заажээ. Энэ заалт бол “Цемент шохой” ТӨХК-ийг авах арга байв.

Ингээд 2011 оны нэгдүгээр сарын 17-нд Хөтөлийн “Цемент шохой” ТӨХК болон “Бэйзмент” ХХК-ийн хооронд хөрөнгө оруулалтын гэрээ байгуулж, тухайн үеийн ТӨХ-ны дарга Д.Сугараар батлуулсан байна. Мэдээж энэ гэрээг хийхдээ тэд давуу эрх гэгч зүйлийг үүсгэж хувьчилж авахыг санаархаж байсан хэрэг.

Баримт2. ХУВИЙНХАА ХӨРӨНГИЙГ УЛСЫН МӨНГӨӨР ДОДОМДОХ АРГА

    Хөтөлийн үйлдвэрийг өөрийн охин компани болгон хувиргасан Худалдаа хөгжлийн банкны эзэн “Сахал” Эрдэнэбилэг маш шуурхай хөдөлж, тухайн үед Ерөнхий сайдаар ажиллаж байсан Н.Алтанхуягаар лоббидуулан Хөгжлийн банкнаас 2012 оны аравдугаар сарын 19-нд таван жилийн хугацаатай, жилийн 8.1 хувийн хүүтэй, 61.265.000 ам.долларын зээл авчээ. Н.Алтанхуягийн тэргүүлсэн “Шинэчлэлийн” гэх тодотголтой Засгийн газар тэр үед гадаад зах зээлээс 1.5 тэрбум ам.долларын бонд босгосон. Тэрнээс нь Хөгжлийн банкаар дамжуулан “Шинэ бүтээн байгуулалт” дунд хугацааны зорилтот хөтөлбөрийн хүрээнд авчихсан юм. “Бэйзмент” бол Худалдаа хөгжлийн банкны охин компани. Хөгжлийн банк бол төрийнх. Төрөөс ингэж зээлсэн мөнгөөрөө “Цемент шохой” компанид 2014 оны 5 дугаар сард хуурай аргаар цемент боловсруулах үйлдвэр ашиглалтанд оруулсан юм. 

БАРИМТ3. ХӨТӨЛ ГАНЦХАН ЖИЛИЙН ДОТОР ДАМПУУРАВ

   Үүний дараа жил буюу 2015 онд Засгийн газар 330 дугаар тогтоол гаргаж, Хөтөлийн “Цемент шохой” ТӨХК-ийг хувьчлахаар шийдвэрлэв. Хувьчлах доод үнийг 1.386.106.400 төгрөгөөр тогтоож, ТӨХ-ны дарга Ц.Нанзаддоржийн гарын үсэгтэй тогтоолоор “Бэйзмент” ХХК-д санал болгон худалдсан байна. Хувьчлах болсон шалтгаан нь ашиггүй ажилласан. Технологио шинэчилсэн, шинэ үйлдвэртэй болсон компани ганцхан жилийн дотор дампуурчихсан гэхэд итгэмээргүй. Ингэж л төрөөс зээлсэн мөнгөөрөө төрийн үйлдвэрийг өргөтгөн, шинэчилж байгаад хувьдаа авчихсан түүхтэй. Үүнийгээ далдлах гэснийх үү, “Бэйзмент” ХХК 2016 онд нэрээ “Хөтөл” ХХК болгон өөрчилжээ. Д.Эрдэнэбилэг ингэж Хөтөлийн “Цемент шохой”-г авсныхаа дараа ХХБ-нд ажиллаж байсан М.Бөх-Очирыг гүйцэтгэх захирлаар, үеэл дүү Т.Болдбаатарыгаа Маркетингийн газрын  захирлаар, санхүү эрхэлсэн захирлаар Ц.Уранчимэг нарыг тавьсан байдаг.

Баримт4. ХӨТӨЛИЙН ӨР 295 ТЭРБУМД ХҮРЧ, ХӨГЖИЙН БАНК 4 УДАА ШҮҮХЭД ӨГӨӨД ДИЙЛЭХГҮЙ БАЙНА

“ХӨТӨЛ” ХХК-ИЙН АВСАН САНХҮҮЖИЛТ
•    Тогтоолын дүн: 61.3 сая ам.доллар
•    Гэрээний дүн: 61.3 сая ам.доллар
•    Санхүүжүүлсэн дүн: 61.3 сая ам.доллар
Үндсэн хүүний өр 39.8 сая ам.доллар
Хуримтлагдсан хүү 400 мянган ам.доллар 
Торгуулийн хүү 2.2 сая ам.доллар
Нийт үлдэгдэл 103 сая ам.доллар буюу 295 ТЭРБУМ ТӨГРӨГ болжээ.

Гэвч Худалдаа хөгжлийн банктай холбоотой энэ том зээлийг төлүүлэх Хөгжлийн банк 4 удаа шүүхэд хандсан ч хүчин мөхөсдөж, өнөөх л “хонгил”-ын гэж нэрлэгддэг шүүгч нар хэргийг хаацайлаад өнгөрчээ.

Тухайлбал, Дээд шүүхийн Захиргааны танхимын тэргүүн шүүгч М.Батсуурь. Энэ хүн 2009 оны есдүгээр сараас Худалдаа, хөгжлийн банкны Хуулийн газрын захирлаар ажиллаж байгаад  2011 оноос Захиргааны хэргийн давж заалдах шатны шүүхийн шүүгчээр томилогдсон. Улмаар хоёр жилийн дараа 2013 оны дөрөвдүгээр сарын 13-нд Улсын Дээд шүүхийн шүүгч болсон. Үүнээс ганцхан жилийн дараа буюу 2014 оны гуравдугаар сарын 21-нээс Улсын Дээд шүүхийн Захиргааны танхимын тэргүүнээр ажиллаж эхэлсэн байна.

Гэтэл Хөтөл компанийн 20 хувийг Улсын дээд шүүхийн Захиргааны хэргийн танхимын тэргүүн М.Батсуурийн аав Д.Мишиг эзэмшдэг гэсэн мэдээлэл ч байх юм.

Шүүгчид “Хөтөл” ХХК-ийн эцсийн өмчлөгч тодорхойгүй гэсэн шалтгаанаар хэргийг өнөөдөр хүртэл гацаасаар байна. Мөн ХХБ-ыг цээжээрээ хамгаалагч шүүгч нарын нэгээр н.Идэр гэгч шүүгч холбогддог бөгөөд өмнө нь ХХБ-ны төлөөлөн удирдах зөвлөлийн дарга Д.Эрдэнэбилэг, гүйцэтгэх захирал О.Орхон, Ц.Пүрэвтүвшин нарыг баривчлангуут яаран сандран шүүх тогтоолыг хүчингүй болгожээ.